Het was een mooi feest, vrijdag de 25e, toen presentator van OBA Live Theodor Holman de Theodor Award 2010 uitreikte aan de twee makers van de film ‘Joy’ filmregisseur Mijke de Jong en actrice Samira Maas.

We vroegen aan Stine Jensen, vaste medewerkster van OBA Live, om tevoren naar de film te kijken en een lofrede uit te spreken. Hieronder is de tekst van die ‘laudatio’.“Ik vind het een grote eer om deze laudatio te mogen houden. Zoals jullie allemaal weten is de Theodor Holman Award de belangrijkste staatsprijs die we kennen in Nederland. De Theo D’or, de Theo van Goud, - met als belangrijkste jurylid Theodor Holman - gaat dit jaar terecht naar ‘Joy’ van Mijke de Jong en Samira Maas. De Theocratie heeft gesproken en gelijk gehad.

Een film met de naam Joy, dan weet je het eigenlijk al. Dat wordt huilen. Nu huil ik sinds mijn bevalling toch al wat gemakkelijker en ik maak er tegenwoordig zelfs hardop geluid bij, maar Jezus, wat Joy bij mij teweegbracht: drie keer huilen. Eén keer van verdriet, één keer van ontroering en éeen keer van machteloosheid.

Joy gaat over een achttienjarige vrouw die haar echte biologische moeder wil vinden. Ze is ooit te vondeling gelegd, in een tas, en daar zat een briefje bij met haar naam, ‘Joy’. Ze is opgegroeid in een tehuis en wil op haar achttiende leeftijd op zoek naar haar biologische moeder.

Joy is volwassen en dat blijkt eruit dat ze op zichzelf woont, voor zichzelf zorgt, voor zichzelf kan opkomen. Ze heeft ook een vriend. Maar ze is ook nog een meisje, dat naar Franse muziek luistert - geweldige muziek trouwens! - in de bus met een grote koptelefoon op, spulletjes jat uit een winkel voor haar beste vriendin en zich afzet tegen haar voormalige tehuisbegeleider. Joy kan erg boos kijken, maar als zij boos kijkt, dan zie je ook ineens het kleine meisje in de volwassen vrouw. Dat meisje is heel kwetsbaar en heeft moeite met intimiteit, maar verlangt daar wel naar. Ze krijgt die soms aangeboden, bijvoorbeeld van haar Servische vriendje en zijn familie, ook buitenstaanders net als zij, maar ze wantrouwt deze situaties. Mij zul je niet nog eens te pakken krijgen, lijkt ze te denken. Ze is ook boos op haar moeder die haar in de steek heeft gelaten. Maar aan die moeder is ze ook loyaal: die moet een goede reden hebben gehad om haar weg te doen, anders noem je haar toch geen ‘Joy’. Joy is stoer en kwetsbaar, dan weer meisje, dan weer vrouw.

Haar beste vriendin is trouwens zwanger - en die heeft een slechte kansloze relatie en een van de ontroerendste momenten van de film is als Joy het baby’tje dat geboren wordt, in haar handen krijgt. Dan zijn er veel emoties tegelijkertijd: ontroering, onbegrip dat haar moeder haar weg heeft kunnen doen, vreugde.

Het knappe van Joy is dat de film je steeds de complexiteit van emoties doet voelen en de gelijktijdige aanwezigheid van meerdere emoties: het verlangen naar intimiteit en thuis, maar dat niet aandurven, woede en kwetsbaarheid. Ik was onlangs voor een interview bij Alain deBotton, Brits filosoof en die zei dat we allerlei namen hebben voor emoties, we onderscheiden zelfs zes basisemoties: boosheid, verdriet, blijdschap, schaamte, angst, verbazing. Maar die zes emoties zijn eigenlijk de uitkomst van wat we voelen, wat we voelen zijn vaak complexe en tegenstrijdige bewegingen. In veel emocultuur op TV wordt emotie versimpeld of uitvergroot tot een traan of een lach. Het mooie aan Joy is dat vreugde, boosheid, schaamte, angst en verdriet zo zo complex met elkaar verweven blijven en dat je met Joy al die dingen tegelijkertijd blijft voelen. Dat vind ik heel knap. Het is dus geen emo-snacken, zoals veel TV of films dat doen - hop muziekje eronder en janken maar, want daar ligt Carice van Houten heel mooi aan kanker dood te gaan - Joy laat die complexiteit bestaan, zoals hij mij drie keer verschillend heeft laten huilen. En hij is gelaagd in de beelden van wat een ‘thuis’ kan zijn: een thuis is een tehuis, een gevluchte Servische familie, een werkplek, een toilet in een discotheek voor 1 nacht of een buik. Thuis is een buik, waarin alles begint.

Terecht zijn er twee bokalen: een voor het prachtige spel van Samira Maas. En een voor Mijke de Jong. Zij sluit hiermee, zo las ik ergens, ‘haar trilogie af over meisjes op weg naar volwassenheid’.

Mijke, ik richt me nu even tot jou tot slot en met enige teleurstelling. Het is de enige schaduw die zal vallen over deze feestelijk getoonzette rede. Maar Mijke, hoezo ’sluit haar trilogie af?’ Ik ga er maar vanuit dat dit een vergissing was en dat er eigenlijk had moeten staan: ‘Mijke de Jong sluit hierbij het derde deel af van wat een’tienologie’ moet worden.’

Ik stel voor dat we deze film te vondeling leggen, over in de stad. Wie haar vindt, mag haar meenemen, vasthouden, bekijken, koesteren. Of drie potjes huilen natuurlijk!

Gefeliciteerd met de Theodor Award 2010!”

25 juni 2010     Lofrede van Stine Jensen